حب البلسان تخم بلسان مصرى بود و آن به غير از مصر هيچ جاى ديگرى نرويد و صاحب منهاج سهو كرده است كه گفته آن هيوفاريقون است طبيعت حب بلسان گرم و خشك است در دوم بلغم و سودا را نافع بود و ورم گرم كه در شش بود و سرفه و عرق النسا و صرع و سده و عسر البول و گزندگى جانوران را نافع بود چون بياشامند و اگر بجوشانند و در آب آن نشينند سده رحم بگشايد و جالينوس گويد درد سر نو و كهن را سود دارد و درد معده را و روفس گويد برودت معده را سود دهد و موى بر داء الثعلب و داء الحيه بروياند و بيخ موى را قوت دهد و ديسقوريدوس گويد قوت معده بدهد و اشتهاى طعام بازديد كند و هر بلغمى كه در معده بود زايل كند و درد پهلو و ربو و ضيق النفس را نافع بود و مقدار مستعمل از وى دو درم بود و گويند مضر بود بمثانه و مصلح وى كتيرا بود و بدل آن عود بلسان به وزن آن و گويند يك وزن و نيم و گويند بدل آن پوست سليخه و ده‌يك آن بسباسه لاتين CORPOBALSAMUM فرانسه FRUIT DU BALSAMIER DE LA MECQUE انگليسى FRUIT OF BALSAM OF MEKKA PLANT حب الاثل كزمازك است و كزمازن نيز گويند و آن كزمازج است و گفته شود حب الحرشف بپارسى تخم كنگر گويند و طبيعت آن معتدل است در حرارت و رطوبت حب الكاكنج جوز المزج خوانند و بذر الكاكنج است و آن دو نوع است يك نوع را بشيرازى عروس در پرده خوانند و نوع ديگر را كجومن و بهترين آن بزرگ سرخ كوهى بود و گويند بستانى و طبيعت آن سرد است باعتدال و خشك است و عيسى گويد سرد و خشك است در آخر درجه اول تا دوم و گويند در سئوم مغص را نافع بود و بول براند و ريش گرده و مثانه را نافع بود چون بسيار استعمال كنند مضر بود بمثانه به سبب شدت ادرار و مصلح وى كل فارسى بود و گويند مغص را نافع بود و اغما كه عارض شود و چون دانگى از وى با دانگى از شونيز سحق كنند و با روغن بنفشه بياميزند و دو بار بدان سعوط سازند يا سه بار مغص و اغما را زايل كند و فولس گويد چون يك جزو از وى خشك كرده با جزوى شيح ارمنى سحق كنند و بياشامند كرمها كه در شكم بود بيرون آورد و گويند بدل وى عنب الثعلب بود صاحب مخزن الادويه درباره كاكنج مىنويسد : معرب كاكنهء فارسى است و نزد عامهء اهل فارسى معروف به عروسك پس‌پرده و بشيرازى كچومن و بيونانى اوسفدنون و بسريانى خمرى مرجا و برومى اسقيدوليون و به عربى جوز المزج و حب اللهو و بهندى جپوتكه و بن پوتكه و به لاتينى هليلهء كايم نامند و آن نباتى است شبيه به عنب الثعلب و دانهء آن مانند سر پستان و به اندازه فندق كوچكى است لاتين PHYSALIS ALKEKENGI فرانسه COQUERET انگليسى CLAMNY WINTERCHERRY شليمر مىنويسد : به عقيده صاحب تحفه تخم آن را اگر اواخر قاعدگى زن بخورد مانع آبستنى است حب السودا شونيز است و گفته شود حب السفرجل بپارسى به‌دانه گويند بهترين آن بود كه از به ترش‌تر گيرند طبيعت وى سرد و تر بود در دوم ملين بود بىقبض نافع بود جهت خشونت حلق و قصبه شش و لعاب وى تر طيب كند و يبوست زايل كند و حرارت ساكن گرداند مقدار دو درم از مغز